Het burgerjaarverslag is ingesteld naar aanleiding van het advies van de
staatscommissie Dualisme en Lokale Democratie. De staatscommissie heeft een advies gegeven over de vormgeving van dualistische verhoudingen in het gemeentelijke bestuur en de versterking van de lokale democratie. Het burgerjaarverslag moet de relatie tussen het gemeentebestuur en burgers versterken en is verplicht jaarlijks door de burgemeester uitgegeven te worden.
In het burgerjaarverslag moeten burgemeesters in ieder geval rapporteren over de kwaliteit van de gemeentelijke dienstverlening en de kwaliteit van de procedures op het vlak van burgerparticipatie.
De Memorie van Toelichting van de wijziging van de gemeentewet en Wet dualisering gemeentebestuur geeft burgemeesters een houvast voor het maken van het burgerjaarverslag. In de toelichting staat omschreven dat:
- burgemeesters over de kwaliteit van de procedures op het vlak van burgerparticipatie minimaal dienen te rapporteren over de toepassing van wettelijke inspraakprocedures. Indien de gemeente ook andere vormen van burgerparticipatie heeft toegepast, moet de burgemeester hier ook over rapporteren. Belangrijk in deze rapportage is dat vooraf duidelijk is wat de marge van beïnvloeding is en dat hierover concrete ervaringen en resultaten in het burgerjaarverslag vermeld staan.
- burgemeesters de gestelde kwaliteitsnormen voor de gemeentelijke dienstverlening kunnen vergelijken met de resultaten van de gemeentelijke dienstverlening.
- burgemeesters in het verslag mogen rapporteren over de behandeling van bezwaarschriftenafhandeling en interne klachtenafhandeling door het gemeentebestuur en overige onderwerpen. Dit is niet bij wet verplicht gesteld. Voorbeelden van overige onderwerpen zijn: veiligheid, welzijn en wonen.
Het burgerjaarverslag is vormvrij. Burgemeesters mogen zelf bepalen in welke stijl zij rapporteren. Ook mogen zij zelf de opmaak en het aantal pagina`s bepalen.